सुदूरपश्चिमको ऐतिहासिक विरासत : नागराजदेखि बझाङ्गी राजासम्म
दिपेश श्रेष्ठ। सुदूरपश्चिम नेपालको इतिहासमा दुई प्रमुख शासक वंशहरूले लामो समयसम्म क्षेत्रीय सत्ता र सांस्कृतिक पहिचान निर्माण गरेका छन्। डोटी राज्यका संस्थापक नागराज (नाग मल्ल) र बझाङका सिंह सूर्यवंशीय बझाङ्गी राजा यस क्षेत्रको राजनीतिक तथा सांस्कृतिक इतिहासका मुख्य पात्र हुन्। नागराज (नाग मल्ल) करिब १३औँ शताब्दीमा डोटी राज्यको स्थापना गर्न सुदूरपश्चिम प्रवेश गरेका थिए। उनी […]
“एउटा प्रशंसाले बदलिने जिन्दगी”:-नयाँ वर्ष सुरुवातसँगै नयाँ अनुभूति-
श्रीराम रानाभाट युएई। एकाबिहानै कुखुरा बास्छन्, तिमी कहाँ छौ? मेरा खुसी नै उदास छन्,तिमी कहाँ छौ? चन्द्रमा निक्लनै छाड्यो, मेरो आकाशमा ताराहरूको लास छन्, तिमी कहाँ छौ? एकपटक एकजना विद्वान, एउटा वृद्धा विधुवा महिलाको घरमा पुगे । उनको घर पुरानो तर नयाँ डिजाइनको कुनै ठाउँमा सजाउन राखे जस्तो सुन्दर थियो । त्यो घरको खुलेर प्रशंसा […]
सेवकाइमा समर्पित ” मैले चिनेकाे ” अन्जन घले: बहुप्रतिभाशाली सेवक
दिपेश श्रेष्ठ । नेपाली इसाई मण्डली—ज्ञानेश्वर चर्च (नेइम, ललितपुर) का सक्रिय सदस्य अन्जन घले पछिल्लो करिब तीन दशकदेखि निरन्तर सेवकाइमा समर्पित एक बहुप्रतिभाशाली व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। जवान संगति अगुवा, बालसंगति शिक्षक, आराधना अगुवा, प्रचारक तथा शिक्षक पुस्तक अनुवादकका रूपमा उहाँले मण्डलीभित्र मात्र होइन, व्यापक इसाई समुदायमा पनि उल्लेखनीय योगदान पुर्याउँदै आउनुभएको छ। जीवनका उकाली–ओरालीमा आइपरेका अनेक […]
गोलपोस्टदेखि सिल्भर स्क्रिनसम्म ” मैले चिनेकाे” एन्जिला तुम्बापाे लिम्बू
गोलपोस्टदेखि सिल्भर स्क्रिनसम्म ” मैले चिनेकाे” एन्जिला तुम्बापाे लिम्बू: नेपाली महिला फुटबलकी कप्तान एन्जिला तुम्बापो सुब्बाको जीवन, संघर्ष र प्रेरणा दिपेश श्रेष्ठ । नेपाली महिला फुटबलको इतिहासमा गोलरक्षकको भूमिकालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म चिनाउने नाम हो— एन्जिला तुम्बापो सुब्बा। अनुशासन, निरन्तर मेहनत र अदम्य आत्म विश्वासका साथ मैदानमा उभिने एन्जिला आज नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीकी कप्तान […]
“यी १० वटा सङ्केत भएका व्यक्ति जो बाहिरबाट हेर्दा सुकिला मुकिला देखिन्छन् तर भित्रि रुप अर्कै हुन्छ “
श्रीराम रानाभाट। आफू मिठो बोल्छु भन्छु ,वचन पर्छ मलाई, तिनै वचन दोहोर्याइ दिँदा ,ऐठन पर्छ मलाई, राम्रो देखिने मान्छेहरु होइन क्या महोदय, राम्रोसँग कुरा बुझ्ने, मान्छे मनपर्छ मलाई । यी १० वटा संकेत भएका व्यक्ति जो बाहिरबाट हेर्दा राम्रा सुकिला मुकिला देखिन्छन् । सुनको जलप लगाएका जस्ता तर भित्र खिया लागेका व्यक्तिहरूको जस्तो चरित्र हुन्छ […]
काे हुन् श्रम संस्कृति पार्टीका महासचिव आरेन राई ??
दिपेश श्रेष्ठ। खोटाङको राजनीतिक इतिहास लामो समयदेखि स्थापित दल, अनुभवी नेता र परम्परागत शक्ति संरचनाको वरिपरि घुम्दै आएको छ। दशकौँदेखि एउटै शैली, एउटै भाष्य र उही अनुहारले प्रतिनिधित्व गर्दै आएको जिल्लाको राजनीतिमा पछिल्लो समय भने नयाँ बहस सुरु भएको छ। यही बहसको केन्द्रमा देखिएका छन्— नव–घोषित श्रम संस्कृति पार्टीका महासचिव आरेन राई। श्रम, संस्कृति, पहिचान […]
“मेरो मुटुको स्वर्ग – प्रेमको आभास “
“मेरो मुटुको स्वर्ग – प्रेमको आभास ” प्रकृतिको काखमा जन्मेकी मेरी मुटुकी रानी, हरियाली ले सिँगारेको छ उनको सोच र बानी। जुन माटोले हुर्कायो त्यो अद्भुत प्रतिभा, त्यही जन्मस्थल जस्तै सुन्दर छ उनको कहानी। डाँडा–पाखा, गाउँघर मिसिएको त्यो शान्त बस्ती, मानौँ धर्ती मै झरेको स्वर्गको सानो अंश जस्ती। वनजंगलको छेउछाउ, आफ्नै बारीमा तोरी फुलेको सृष्टि […]
काे हुन् स्वर्गीय राेवर्ट कार्थक ??
दिपेश श्रेष्ठ । इतिहास प्रायः ठूला आवाज, ठूलो आन्दोलन र शक्तिशाली नेतृत्वको कथा लेख्छ। तर केही इतिहास यस्ता पनि हुन्छन्, जुन मौन रूपमा बनाइन्छ, न नारासहित, न भीडसहित। नेपाली ख्रीष्टियन इतिहासमा त्यस्तै मौन तर गहिरो छाप छोड्ने व्यक्तित्व हुन्— स्व. पास्टर रोबर्ट कार्थक। उहाँ प्रचारक मात्र होइन, नेपालमा संगठित ख्रीष्टियन विश्वासको आधार तयार पार्ने, जोखिमबीच […]
कर्तव्यको बाटोमै अमर बनेका स्व. कृष्ण मोहन श्रेष्ठ
दिपेश श्रेष्ठ । नेपालको समकालीन सुरक्षा इतिहासमा केही नामहरू यस्ता छन्, जो पदभन्दा माथि उठेर कर्तव्य, साहस र बलिदानका प्रतीक बनेका छन्। ती नामहरूमध्ये अग्रपंक्तिमा आउँछ सशस्त्र प्रहरी बल (APF) का पहिलो महानिरीक्षक स्वर्गीय कृष्ण मोहन श्रेष्ठ। उनको जीवन यात्रा केवल एक प्रहरी अधिकृतको व्यक्तिगत सफलताको कथा होइन, यो राष्ट्रप्रतिको निष्ठा, नेतृत्व र त्यागले लेखिएको […]
१३० बर्ष बाँचेका बिरमान काे हुन् ??
दिपेश श्रेष्ठ । नेपालको पश्चिम तराई—जहाँ थारू सभ्यता, संस्कृति र प्रकृतिको सहअस्तित्व देखिन्छ—त्यही भूमिमा जन्मिएका एक असाधारण व्यक्तित्वका रूपमा बिरमान चौधरीको नाम आज पनि स्थानीय समाजमा आदरका साथ स्मरण गरिन्छ। स्थानीय वृद्धहरू, परिवारका वंशज र गाउँलेहरूको मौखिक इतिहास (Oral History) अनुसार बिरमान चौधरी करिब १३० वर्षसम्म जीवित रहेका थिए। यद्यपि उनको जन्म मिति र आयु […]