राजनीति पद, प्रतिष्ठा र सत्ता प्राप्तिको माध्यम मात्र होइन, जनताको जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने जिम्मेवारी हो। जनताले आफ्ना दैनिक जीवनमा भोगिरहेका समस्या, आवश्यकता र अपेक्षालाई सम्बोधन गर्न नसक्ने राजनीति जनताबाट क्रमशः टाढिँदै जान्छ। नेकपाका केन्द्रीय सदस्य कमल ढकालले सार्वजनिक रूपमा उठाउँदै आएको जनसरोकारको विषयले पनि राजनीतिलाई जनताको जीवनसँग प्रत्यक्ष जोड्नुपर्ने आवश्यकतालाई संकेत गर्छ। उहाँको पछिल्लो अभिव्यक्तिमा जनताको समस्या पहिचान गर्ने, आवाज सुन्ने र समयमै समाधान गर्ने सरकारको जिम्मेवारीलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।
सरकारको मूल्याङ्कन भाषण, घोषणापत्र वा राजनीतिक नाराबाट मात्र हुनु हुँदैन; जनताले प्राप्त गरेको सेवा र उनीहरूको जीवनमा आएको परिवर्तनबाट हुनुपर्छ। बजारमा बढ्दो महँगीले परिवारको दैनिकी प्रभावित भएको छ भने त्यसको समाधान खोज्नु सरकारको दायित्व हो। युवाले रोजगारीका लागि विदेशिनुपर्ने बाध्यता छ भने स्वदेशमै रोजगारी र उत्पादनका अवसर सिर्जना गर्नु राज्यको प्राथमिकता बन्नुपर्छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सडक, विद्युत् र सामाजिक सुरक्षाजस्ता आधारभूत विषयमा राज्यको उपस्थिति जनताले अनुभूति गर्न सक्नुपर्छ।
लोकतन्त्रको सुन्दरता नै जनताको आवाज राज्य सञ्चालनको केन्द्रमा रहनु हो। त्यसैले जनताले उठाएका प्रश्नलाई असन्तुष्टि वा विरोधका रूपमा मात्र बुझ्ने होइन, शासन सुधारका लागि प्राप्त महत्वपूर्ण सुझावका रूपमा लिन आवश्यक छ। नागरिकले सरकारसँग प्रश्न गर्न पाउने, आलोचना गर्न पाउने र जवाफ माग्न पाउने वातावरण लोकतान्त्रिक शासनको आधार हो। जनताको आवाज सुन्ने राजनीतिक संस्कार बलियो भयो भने मात्र राज्यप्रति नागरिकको विश्वास पनि बलियो हुन्छ।
कमल ढकालको पछिल्लो भनाइले अर्को महत्वपूर्ण राजनीतिक सन्देश पनि दिन्छ—सत्ता प्राप्त गर्नु अन्तिम उपलब्धि होइन, जनताको जीवनमा सुधार ल्याउनु वास्तविक सफलता हो। चुनाव जित्नु, सरकार बनाउनु वा पद प्राप्त गर्नु राजनीतिक यात्राको एउटा चरण मात्र हो। त्यसपछि सुरु हुन्छ जनताप्रतिको वास्तविक परीक्षा। सत्ता जनताको सेवाका लागि प्रयोग भयो भने त्यसले लोकतन्त्रलाई बलियो बनाउँछ; सत्ता व्यक्तिगत वा समूहगत स्वार्थको साधन बन्न पुग्यो भने त्यसले जनविश्वास कमजोर बनाउँछ।
आजको राजनीतिमा नीतिगत स्पष्टता, जवाफदेहिता र परिणाममुखी कार्यशैलीको आवश्यकता अझ बढेको छ। जनताले अब आश्वासनभन्दा
परिणाम खोजिरहेका छन्। घोषणा गरिएका योजना कति कार्यान्वयन भए, सार्वजनिक सेवा कति सहज भयो, भ्रष्टाचार र अनियमितता कति नियन्त्रण भए, रोजगारीका अवसर कति बढे र राज्यका सेवा सबै वर्ग तथा समुदायसम्म कति समान रूपमा पुगे भन्ने प्रश्नको जवाफ राजनीतिक नेतृत्वले दिन सक्नुपर्छ। जनताको करबाट चल्ने राज्य संयन्त्र जनताप्रति नै उत्तरदायी हुनुपर्छ भन्ने मान्यता व्यवहारमा स्थापित गर्न आवश्यक छ।
राजनीतिक नेतृत्वको असली परीक्षा कठिन परिस्थितिमा हुन्छ। जनताका समस्या बढिरहेका बेला उनीहरूको पीडा बुझ्ने, समाधानका लागि जोखिम उठाउने र गलत निर्णय सच्याउने नेतृत्व नै जनताको विश्वासको योग्य हुन्छ। सरकार र राजनीतिक दलबीच स्वस्थ आलोचना, संवाद र सहकार्यको संस्कृति विकास हुनु आवश्यक छ। फरक मतलाई सम्मान गर्दै जनहितका साझा मुद्दामा एक ठाउँमा उभिन सक्नु नै परिपक्व राजनीतिक संस्कार हो। राजनीतिलाई आरोप–प्रत्यारोपको सीमाबाट माथि उठाएर विकास, सुशासन र जनजीविकाको बहसमा केन्द्रित गर्नुपर्ने समय आएको छ।
राजनीति जनताका लागि हो र सरकार पनि जनताकै सेवाका लागि हो। जनताको दुःख बुझ्ने, उनीहरूको आवाज सुन्ने, समस्या समाधानका लागि इमानदार प्रयास गर्ने र राज्यका स्रोत–साधनलाई न्यायपूर्ण ढंगले परिचालन गर्ने शासन प्रणाली नै जनमुखी शासन हो। कमल ढकालले उठाएको ‘जनसरोकार नै सरकारको मुख्य जिम्मेवारी’ भन्ने भावलाई व्यवहारमा उतार्न सकियो भने मात्र राजनीतिको अर्थ जनताको जीवनमा देखिनेछ। सत्ता क्षणिक हुन सक्छ, पद परिवर्तनशील हुन सक्छन्, तर जनताको विश्वास दीर्घकालीन राजनीतिक पूँजी हो। त्यसैले आजको राजनीतिको मूल मन्त्र स्पष्ट हुनुपर्छ—सत्ता जनताका लागि, नीति जनताको हितका लागि र राजनीति जनताको जीवनमा परिवर्तनका लागि।
