✍️ दिपेश श्रेष्ठ, शसशस्त्र द्वन्द्वको चपेटामा रहेका बेला रीना तामाङ र वीरबहादुर तामाङ वैवाहिक जीवनमा बाँधिएका थिए। नेपाली सेनामा कार्यरत वीरबहादुरका लागि हरेकपटकको बिदाइ रीनाका लागि सामान्य क्षण थिएन। श्रीमान् सुरक्षाकर्मी भएकाले कतिबेला के हुन्छ भन्ने अनिश्चितता उनको मनमा सधैँ रहन्थ्यो। तर जीवन चलाउन र श्रीमान्को कर्तव्यलाई स्वीकार गर्नुबाहेक उनीसँग अर्को विकल्प थिएन।
२०६२ सालको श्रावणमा वीरबहादुर पश्चिम नेपालमा खटिए। त्यतिबेला सशस्त्र द्वन्द्व चर्किएको थियो र पश्चिम नेपाल माओवादी गतिविधिका कारण संवेदनशील क्षेत्र मानिन्थ्यो।
केही समयपछि वीरबहादुर तैनाथ रहेको सैनिक ब्यारेकमाथि भीषण आक्रमण भयो। त्यसपछि परिवारसम्म खबर पुग्यो—आक्रमणमा रहेका सबै सैनिकको मृत्यु भएको छ।
आफन्तहरू शव पहिचानका लागि पुगे। रीना भने त्यो पीडादायी दृश्य सामना गर्ने अवस्थामा थिइनन्। वीरबहादुरकी दिदीले शरीरमा रहेका केही चिन्हका आधारमा उक्त शव आफ्नै भाइको भएको पहिचान गरिन्। परिवारले वीरबहादुरको मृत्यु भएको ठानेर धार्मिक तथा सामाजिक परम्पराअनुसार काजक्रिया सम्पन्न गर्यो।
” यो कुनै चलचित्रको कथा होइन। यो आशापुरीकी रीना तामाङ र नेपाली सेनाका जवान वीरबहादुर तामाङको वास्तविक जीवनमा घटेको असाधारण घटना हो—जहाँ मृत्यु ठानिएका श्रीमान् ३९ दिनपछि जीवित फर्किए र उनीहरूले पुनः वैवाहिक संस्कार सम्पन्न गरे। “
रीना र परिवारका लागि त्यो क्षण जीवनकै सबैभन्दा ठूलो वियोग थियो। श्रीमान् गुमाएको पीडासँगै उनले अब बाँकी जीवन कसरी बिताउने भन्ने प्रश्नको सामना गर्नुपर्यो।
तर नियतिले कथा अर्कै लेखेको रहेछ। काजक्रिया सम्पन्न भएको केही समयपछि अचानक खबर आयो—वीरबहादुर जीवित छन्। माओवादीको नियन्त्रणमा छन्।
मृत्युको शोकमा डुबेको परिवारका लागि यो खबर अविश्वसनीय थियो। आशा पलायो, तर त्यससँगै अर्को डर पनि थपियो। उनी साँच्चिकै रिहा होलान् त? सुरक्षित घर फर्किन पाउलान् त?
यही समयमा रीनाले समाजको अर्को अनुहार पनि देखिन्।शोकमा रहेकी उनलाई केही मानिसले सान्त्वना दिनुको साटो झन् निराश बनाउने कुरा गर्न थाले। कसैले वीरबहादुर अब कहिल्यै नफर्किने बताए। कसैले माओवादीले छोडे पनि बाटोमै उनको मृत्यु हुने दाबी गरे। यस्ता भनाइले रीनाको पीडा कम हुनुको साटो झन् बढाउँदै लग्यो।
तर अन्ततः ती सबै अनुमान गलत साबित भए। केही समयपछि माओवादीले वीरबहादुरलाई रिहा गरिदियो। उनी जीवितै घर फर्किए।
वर्षौँजस्तो लागेको प्रतीक्षापछि रीनाका आँखाअगाडि आफ्नै श्रीमान् सकुशल उभिएका थिए। मृत्यु भएको ठानेर काजक्रिया गरिसकेको व्यक्ति फेरि जीवित भएर फर्किनु परिवारका लागि विश्वास गर्नै कठिन हुने वास्तविकता थियो। तर कथा त्यहीँ सकिएन।
वीरबहादुर फर्किएपछि पनि समाजका केही व्यक्तिले विभिन्न आशंका र अन्धविश्वासका कुरा गर्न थाले। उनलाई सहज रूपमा भेट्न नहुने, पहिले केही संस्कार पूरा गर्नुपर्ने लगायतका तर्क अघि सारिए।
तर यसपटक रीना पछि हटिनन्। उनले आफ्नै अनुभवबाट एउटा स्पष्ट सन्देश दिइन्—जसले उनको श्रीमान् कहिल्यै फर्किँदैन भनेका थिए, उनीहरूकै अगाडि वीरबहादुर जीवित फर्किएका थिए। जसले बाटोमै मृत्यु हुने भविष्यवाणी गरेका थिए, ती सबै अनुमान पनि गलत साबित भएका थिए।
त्यसपछि रीनाले अरूका डर, अनुमान र अन्धविश्वासभन्दा आफ्नो आँखाले देखेको सत्यलाई रोजिन्।
अन्ततः लामो पीडा, प्रतीक्षा र अनिश्चिततापछि रीना र वीरबहादुरको पुनर्मिलन भयो। उनीहरूले धार्मिक तथा सामाजिक परम्पराअनुसार पुनः विवाह अर्थात् पुनर्मिलन संस्कारसमेत सम्पन्न गरे।
मृत ठानिएका आफ्नै श्रीमान्सँग पुनः वैवाहिक संस्कार गर्नु रीनाको जीवनको असाधारण अध्याय बन्यो। यो घटना केवल एउटा परिवारको सुखद पुनर्मिलन मात्र थिएन; यसले सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा परिवारहरूले भोगेको अनिश्चितता, गलत पहिचानबाट उत्पन्न पीडा र समाजमा फैलिने अनुमान तथा अन्धविश्वासको प्रभावलाई पनि सम्झाउँछ।
रीना र वीरबहादुरको कथामा युद्धको पीडा छ, मृत्युको शोक छ, प्रतीक्षाको बेचैनी छ र पुनर्मिलनको असाधारण खुसी पनि छ। त्यसभन्दा महत्वपूर्ण कुरा—यो कथा कठिन परिस्थितिमा आशा नछोड्ने एउटा परिवारको कथा हो।
यो घटनाक्रम रीना तामाङ र वीरबहादुर तामाङले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नै मुखबाट सुनाएको अनुभवमा आधारित रहेको बताइएको छ। त्यसैले यसलाई उनीहरूको व्यक्तिगत जीवनकथाका रूपमा बुझ्नुपर्छ।
कहिलेकाहीँ वास्तविक जीवनका घटना यति असाधारण हुन्छन् कि ती कथा वा चलचित्रभन्दा पनि अविश्वसनीय लाग्छन्। रीना र वीरबहादुरको जीवनमा घटेको यो घटना त्यस्तै एउटा कथा हो—जहाँ काजक्रियापछि पनि कथा अन्त्य भएन, बरु ३९ दिनपछि नयाँ अध्याय सुरु भयो।
