काठमाडौं । बंगालको खाडीमा विकसित चक्रवात ‘अर्नब’को सम्भावित प्रभाव नेपालमा समेत पर्ने पूर्वानुमानपछि सरकारले उच्च सतर्कता अपनाएको छ। बिहीबार रातिदेखि शनिबारसम्म वर्षा, हिमपात र प्रतिकूल मौसमको सम्भावना रहेकाले सम्बन्धित निकाय तथा सुरक्षा अंगलाई पूर्वतयारी अवस्थामा रहन निर्देशन दिइएको छ। विशेषगरी हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा भारी हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको जोखिम बढ्न सक्ने भन्दै राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सर्वसाधारणलाई सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख तथा विपद्विज्ञ डा. धर्मराज उप्रेतीका अनुसार मौसम पूर्वानुमानलाई ध्यानमा राख्दै बिहीबार रातिदेखि शनिबारसम्म उच्च सतर्कता अपनाउन सम्बन्धित निकायलाई भनिएको छ। यसअघि नै जोखिम पहिचान भएका क्षेत्रहरूमा विशेष सावधानी अपनाउन तथा सम्भावित विपद् व्यवस्थापनका लागि आवश्यक तयारी गर्न निर्देशन दिइएको उनले बताएका छन्। चक्रवातको प्रत्यक्ष प्रवेश नेपालमा नहुने भए पनि यसको बाहिरी घेराबाट आउने बादल र माथिल्लो वायुमण्डलमा विकसित हुने प्रणालीको प्रभावले वर्षा तथा हिमपात हुन सक्ने मौसमविद्हरूको आकलन छ।
मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार बुधबार कोशी, मधेश, बागमती र लुम्बिनी प्रदेशमा सामान्यतया बादल लाग्ने तथा कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा आंशिक बदली हुने सम्भावना छ। बिहीबारदेखि कोशी, मधेश र बागमती प्रदेशका केही स्थानमा तथा गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका एक–दुई स्थानमा मध्यम वर्षा वा हिमपात हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। शुक्रबार र शनिबार भने कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका विभिन्न स्थानमा वर्षा हुने तथा कर्णाली र सुदूरपश्चिमका हिमाली र पहाडी भूभागका केही स्थानमा भारी वर्षा वा हिमपात हुन सक्ने सम्भावना छ।
वरिष्ठ मौसमविद् विभूति पोखरेलका अनुसार चक्रवातको बाहिरी घेराबाट आउने बादल र माथिल्लो वायुमण्डलीय प्रणालीको प्रभावले नेपालमा वर्षा तथा हिमपात हुन सक्छ। यद्यपि, तत्कालै आत्तिनुपर्ने अवस्था नरहेको र सतर्क रहनु आवश्यक रहेको उनले बताएकी छन्। सम्भावित वर्षा र हिमपातले हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रको जनजीवन, सडक यातायात, पदयात्रा र दैनिक गतिविधिमा असर पार्न सक्ने भएकाले मौसमसम्बन्धी अद्यावधिक सूचना नियमित रूपमा लिन महाशाखाले आग्रह गरेको छ।
मौसम प्रतिकूल हुने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै अध्यागमन विभागले कात्तिक १२, १३ र १४ गते तीन दिन उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पदयात्रामा नजान आग्रह गरिसकेको छ। यसअघि नै पदयात्रामा गइसकेका पर्यटक तथा पदयात्रीलाई पनि सुरक्षित स्थानमा बस्न र मौसम अनुकूल नभएसम्म जोखिमपूर्ण यात्रा नगर्न भनिएको छ। हिमपात, हिमआँधी र हिमपहिरोको सम्भावनाका कारण पर्वतारोहण तथा दुर्गम पदमार्गमा रहेका व्यक्तिहरू थप जोखिममा पर्न सक्ने भएकाले सम्बन्धित निकायका निर्देशन पालना गर्न प्राधिकरणले अनुरोध गरेको छ।
यसैबीच, सम्भावित प्रतिकूल मौसमलाई ध्यानमा राख्दै अत्यावश्यक कामबाहेक यात्रा नगर्न, नदीकिनार तथा बाढीको जोखिम भएका क्षेत्रमा नबस्न र जोखिमयुक्त स्थानबाट सुरक्षित ठाउँमा जान प्राधिकरणले आग्रह गरेको छ। सडक तथा हवाई यातायात प्रभावित हुन सक्ने भएकाले यात्रा गर्नुअघि सम्बन्धित निकायबाट जानकारी लिन पनि भनिएको छ। मौसमसम्बन्धी जानकारीका लागि ११५५, राष्ट्रिय तथा जिल्ला आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रका लागि १२३४, नेपाल प्रहरीका लागि १००, सशस्त्र प्रहरी बलका लागि १११४ र पर्यटक प्रहरीका लागि ११४४ नम्बरमा सम्पर्क गर्न सकिने प्राधिकरणले जनाएको छ।
भारतको मौसम विभागका अनुसार चक्रवात ‘अर्नब’ पश्चिम–मध्य बंगालको खाडीमा केन्द्रित हुँदै आन्ध्र प्रदेशको तटीय क्षेत्रतर्फ अघि बढिरहेको छ। चक्रवातका कारण प्रतिघण्टा ११५ देखि १२५ किलोमिटरको गतिमा हावा चल्ने र यसको गति बढेर प्रतिघण्टा १४० किलोमिटरसम्म पुग्न सक्ने पूर्वानुमान गरिएको छ। चक्रवातका कारण तटीय क्षेत्रमा भारी वर्षा, रुख ढल्ने, विद्युत्का खम्बामा क्षति पुग्ने, कमजोर संरचना भत्किने र तल्लो भूभागमा डुबान हुने जोखिम रहेकाले भारतीय अधिकारीहरूले पनि उच्च सतर्कता अपनाएका छन्।
चक्रवातको सम्भावित प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै भारतको दक्षिण तटीय रेलवेले अक्टोबर २७ र २८ मा सञ्चालन हुने ५३ वटा रेल सेवा रद्द गरेको छ। विशाखापत्तनम र विजयवाडा आउने–जाने उडान प्रभावित हुन सक्ने भन्दै एयर इन्डियाले यात्रुलाई विमानस्थल जानुअघि उडानको अवस्था जाँच गर्न आग्रह गरेको छ। प्रभावित क्षेत्रमा विद्यालय बन्द गर्ने, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकलगायत जोखिममा रहेका समूहलाई सुरक्षित राख्ने र आवश्यक खाद्यान्न तथा राहत सामग्रीको व्यवस्था गर्ने तयारी गरिएको छ। भारतका विभिन्न राज्यमा भारीदेखि अति भारी वर्षाको चेतावनीसमेत जारी गरिएको छ।
नेपालमा चक्रवातको प्रभाव अप्रत्यक्ष रूपमा पर्ने अनुमान गरिए पनि मौसमको अवस्था छिटो परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले सरकारी निकायले जारी गर्ने पूर्वसूचना र निर्देशनलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ। विशेषगरी उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा यात्रा गर्ने पर्यटक, पदयात्री, पर्वतारोही र स्थानीय बासिन्दाले मौसमको अवस्था नबुझी जोखिमपूर्ण यात्रा नगर्न तथा सम्भावित विपद्बाट जोगिन पूर्वतयारी अपनाउन सम्बन्धित निकायले आग्रह गरेका छन्।
