आज बुवाको मुख हेर्ने दिन। यो केवल बुवालाई सम्झने, मिठाई खुवाउने वा उपहार दिने दिन मात्र होइन; बुवा र सन्तानबीचको प्रेम, सम्मान, जिम्मेवारी र कर्तव्यलाई आत्मसात् गर्ने विशेष अवसर पनि हो। जीवनको यात्रामा सन्तानका लागि बुवा केवल जन्म दिने व्यक्ति होइनन्, उनी सुरक्षा, अनुशासन, संघर्ष, मार्गदर्शन र प्रेरणाका आधार पनि हुन्।
बुवाले सन्तानको भविष्य निर्माणका लागि आफ्नो वर्तमान धेरैपटक त्याग गरेका हुन्छन्। बिहान सबेरैदेखि रातिसम्मको परिश्रम, परिवारको आवश्यकता पूरा गर्न गरेको संघर्ष र आफ्ना इच्छा थाती राखेर सन्तानको शिक्षादीक्षा तथा भविष्यमा गरेको लगानी धेरैपटक शब्दमा व्यक्त हुँदैन। बुवाको योगदान पैसाले मात्र नापिँदैन; त्यसमा समय, पसिना, चिन्ता, त्याग र जिम्मेवारी जोडिएको हुन्छ।
तर बुवाको पनि सन्तानप्रति जिम्मेवारी हुन्छ। सन्तानलाई जन्म दिनु मात्र अभिभावकत्व पूरा हुनु होइन। उनीहरूलाई उचित शिक्षा, संस्कार, सुरक्षा, माया र आफ्नो निर्णय गर्न सक्ने आत्मविश्वास दिनु बुवाको महत्वपूर्ण कर्तव्य हो। डर र दबाबबाट होइन, संवाद, अनुशासन र असल उदाहरणबाट सन्तानलाई जीवन बुझाउन सक्नु अभिभावकत्वको वास्तविक परीक्षा हो।
त्यसैगरी, सन्तानको पहिलो कर्तव्य बुवाको सम्मान गर्नु हो। उमेर बढ्दै जाँदा बुवाको शरीर कमजोर हुन सक्छ, आम्दानीको स्रोत घट्न सक्छ र पहिलेझैँ परिवारका सबै आवश्यकता पूरा गर्न नसक्ने अवस्था आउन सक्छ। त्यस्तो समयमा बुवाको योगदानलाई बिर्सनु होइन, अझ बढी साथ दिनु सन्तानको नैतिक जिम्मेवारी हो। बुवाले बाल्यकालमा सन्तानको हात समातेझैँ वृद्धावस्थामा सन्तानले बुवाको हात समात्न सक्नुपर्छ।
आजको बदलिँदो जीवनशैलीमा धेरै सन्तान पढाइ, रोजगारी र अवसरका लागि टाढा पुग्छन्। दूरी बढ्दैमा सम्बन्ध कमजोर हुनु आवश्यक छैन। एउटा फोन, केही समयको कुराकानी, स्वास्थ्यको जानकारी र आवश्यक पर्दा दिएको साथले पनि बुवालाई ठूलो आत्मीयता दिन सक्छ। वृद्ध बुवालाई सबैभन्दा बढी आवश्यक पर्ने कुरा सधैँ पैसा हुँदैन; सम्मान, समय, अपनत्व र आफू अझै परिवारका लागि महत्वपूर्ण छु भन्ने अनुभूति पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
बुवाको कर्तव्य सन्तानलाई सम्पत्ति दिनु हो भने सन्तानको कर्तव्य बुवालाई सम्मानजनक जीवन दिनु हो भन्ने सोच मात्र पर्याप्त छैन। सम्बन्ध लेनदेन होइन। बुवाले गरेको त्यागको मूल्य सन्तानले कहिल्यै पूर्ण रूपमा तिर्न सक्दैन, त्यसैले कर्तव्यलाई ऋण चुक्ता गर्ने रूपमा होइन, प्रेम र कृतज्ञताको निरन्तरताका रूपमा बुझ्नुपर्छ। बुवालाई खुसी पार्ने सबैभन्दा ठूलो उपहार महँगो सामान होइन, असल व्यवहार र जिम्मेवार सन्तान बन्नु हो।
बुवाको मुख हेर्ने दिनले एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न पनि सोध्छ—हामीले बुवालाई सम्झने दिन खोजेका छौँ कि बुवासँग समय बिताउने संस्कार? सामाजिक सञ्जालमा तस्बिर राख्नु राम्रो हो, तर जीवित बुवाको हात समातेर केही क्षण कुरा गर्नु अझ ठूलो सम्मान हो। उहाँको मनमा के छ भनेर सोध्नु, उहाँका दुःख–सुख सुन्नु र आफूबाट भएका कमजोरीका लागि क्षमा माग्न सक्नु सम्बन्धलाई अझ गहिरो बनाउने व्यवहार हो।
सन्तानका लागि बुवा जीवनको पहिलो पाठशाला हुन सक्छन् भने बुवाका लागि सन्तान जीवनको सबैभन्दा ठूलो आशा। त्यसैले दुवैतर्फबाट प्रेमसँगै जिम्मेवारी आवश्यक छ। बुवाले सन्तानलाई असल नागरिक, असल मानिस र जिम्मेवार व्यक्ति बनाउने प्रयास गर्नुपर्छ भने सन्तानले बुवाको संघर्षको सम्मान गर्दै आफ्नो जीवनलाई सफल, नैतिक र जिम्मेवार बनाउनुपर्छ। यही दुईतर्फी जिम्मेवारीले परिवारलाई बलियो बनाउँछ।
आज बुवाको मुख हेर्ने दिनमा जीवित बुवालाई माया, सम्मान र समय दिऔँ; टाढा हुनुहुन्छ भने फोन गरेर आवाज सुनौँ; र हामीबाट कुनै कमी भएको छ भने मनदेखि क्षमा मागौँ। दिवंगत बुवालाई सम्झिँदै उहाँले सिकाउनुभएको असल बाटोमा हिँड्ने प्रण गरौँ। बुवाको सम्मान एक दिनको संस्कार होइन, जीवनभर निर्वाह गर्नुपर्ने सन्तानको कर्तव्य हो। बुवाको अनुहारमा मुस्कान ल्याउन सक्नु नै आजको दिनको सबैभन्दा सुन्दर उपहार हो।
