काठमाडौं । नेपालको सडक पूर्वाधार विकासमा ऐतिहासिक उपलब्धिका रूपमा हेरिएको नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सोमबार औपचारिक रूपमा उद्घाटन गरिने भएकाे छ। करिब ८० महिनाको निर्माण अवधि पार गर्दै सञ्चालनमा आएको यो सुरुङमार्गले काठमाडौं–धादिङ आवागमनलाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्सालले जापानका राजदूत मायदा तोरु तथा जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहिकोको उपस्थितिमा सुरुङमार्ग उद्घाटन हुने श्राेतले जनाएकाे छ।
सडक विभागअन्तर्गत नागढुङ्गा सुरुङमार्ग आयोजनाका अनुसार सुरुङमार्ग तत्काल सबै सवारीका लागि खुला गरिने छैन। पहिलो चरणमा एम्बुलेन्स, दमकल, सुरक्षा निकायका सवारी तथा अन्य अत्यावश्यक सेवाका सवारीसाधनलाई मात्रै सञ्चालनको अनुमति दिइनेछ। करिब तीन महिनाको परीक्षण अवधिमा सुरुङभित्रको सुरक्षा प्रणाली, ट्राफिक व्यवस्थापन, भेन्टिलेसन, सञ्चार तथा उद्धार संयन्त्रको प्रभावकारिता परीक्षण गरिनेछ। परीक्षण सफल भएपछि अन्य सवारीलाई चरणबद्ध रूपमा सञ्चालन अनुमति दिइनेछ।
परीक्षण अवधिभर सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीबाट कुनै शुल्क नलिइने आयोजनाले जनाएको छ। नियमित सञ्चालनपछि भने कार तथा भ्यानले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ। मिनीबस, ट्रक र टिपरका लागि ८० देखि ११५ रुपैयाँ तथा बस र ठूला ट्रकका लागि २०० देखि २६० रुपैयाँसम्म शुल्क निर्धारण गरिएको छ। भविष्यमा नगदरहित (क्यासलेस) भुक्तानी प्रणाली लागू गर्ने तयारीस्वरूप आरएफआईडी (N-Tag) प्रविधिमा आधारित आधुनिक टोल प्रणाली पनि जडान गरिएको छ।
सुरुङमार्गमा पैदलयात्री, मोटरसाइकल, स्कुटर, तीनपाङ्ग्रे सवारीसाधन तथा पेट्रोल, डिजेल, एलपी ग्यास वा अन्य प्रज्ज्वलनशील तथा विस्फोटक पदार्थ बोकेका सवारीसाधनलाई प्रवेश निषेध गरिनेछ। आयोजनाअन्तर्गत २,६८८ मिटर लामो मुख्य सुरुङ र २.५५ किलोमिटर लामो छुट्टै उद्धार सुरुङ निर्माण गरिएको छ। सुरुङभित्र अत्याधुनिक भेन्टिलेसन प्रणाली, सिसिटिभी निगरानी, आपतकालीन टेलिफोन, अग्नि नियन्त्रण प्रणाली, अक्सिजन आपूर्ति, विद्युत् ब्याकअप र उद्धार उपकरण जडान गरिएको आयोजनाले जनाएको छ।
काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका–१ दहचोक (टोटीपाखा) देखि धादिङको धुनिबेँसी नगरपालिका–स्थित सिस्नेखोलासम्म जोडिएको यो सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि नागढुङ्गाको उकालो, घुमाउरो सडक र लामो ट्राफिक जामबाट यात्रुले राहत पाउने विश्वास गरिएको छ। यसले बलम्बुदेखि सिस्नेखोलासम्मको दूरी घटाउनुका साथै यात्राको समय करिब आधादेखि एक घण्टासम्म बचत हुने अनुमान गरिएको छ।
सन् २०१९ अक्टोबरमा सुरु भएको आयोजना ४२ महिनाभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो। तर कोभिड–१९ महामारी, जग्गा अधिग्रहण, मुआब्जा विवाद, प्राविधिक तथा प्रशासनिक जटिलताका कारण निर्माणमा उल्लेख्य ढिलाइ भयो।
जापान सरकारको सहुलियतपूर्ण ऋण र नेपाल सरकारको लगानीमा करिब २५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको यस आयोजना नेपालको आधुनिक सडक सुरुङ प्रविधिको पहिलो नमुना मानिएको छ,जसकाे शिलान्यास तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपि ओलिले गरेका थिए। अबका दिनमा सिद्धबाबा, खुर्कोटलगायत प्रस्तावित सुरुङमार्ग निर्माणका लागि पनि आधार तयार गरेको सरकारी अधिकारीहरूको भनाइ छ।
