काठमाडौँ । निजीक्षेत्रको दूरसञ्चार सेवा प्रदायक एनसेलले सधैं अन प्याकेज ल्याएर मोबाइल सेवामा ‘सब्स्क्रिप्सन’ मोडल लागू गरेको एक वर्षपछि नेपाल टेलिकमले पनि आइवारदेखि यस्तो मोडलको शुरुआत गरेको छ ।
सब्स्क्रिप्सन (ग्राहक सदस्यता) को आधारमा सेवा दिने यो मोडलअन्तर्गत टेलिभिजन च्यानलहरूको सब्स्क्रिप्सन गरेजस्तै मोबाइल सेवाको पनि सब्स्क्रिप्सन गर्नुपर्छ ।
यसमा छोटो अवधिको लागि रकम तिरेर मोबाइल सेवा उपभोग गर्ने हालसम्मको चलनको सट्टा दूरसञ्चार सेवा प्रदायकले मूलतः एक महीना अवधिको सब्स्क्रिप्सन प्याकेज उपलब्ध गराउँछन् ।
मोबाइल सेवा प्रदायकहरूका अनुसार अहिले आयको मुख्य स्रोतको रूपमा रहेको डेटाको उपभोग नेपालमा दक्षिण एशियाका भारतलगायत मुलुकको तुलनामा न्यून भएकोले लामो अवधिको सब्स्क्रिप्सनले डेटा उपभोग बढाउने र दूरसञ्चार सेवा प्रदायकको आयमा टेवा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू–– मेसेन्जर, ह्वाट्सएप र भाइबरबाट थप शुल्कविना नै फोन गर्न सकिने भएपछि भ्वाइस कलबाट हुने आम्दानी स्वाट्टै घटेको छ । त्यसको क्षतिपूर्तिस्वरुप सब्स्क्रिप्सन मोडलमा जानुपर्ने भन्दै नेपाल टेलिकम र एनसेल दुवैले सरकारसमक्ष लबिइङ गर्दै आएका थिए ।
सरकारकै सहमतिमा नेपाल टेलिकमले प्रिपेड मोबाइल प्रयोगकर्ताका लागि मासिक रूपमा स्वतः नवीकरण हुने सब्स्क्रिप्सनमा आधारित विभिन्न प्याकेज सञ्चालनमा ल्याएको हो । नेपाल टेलिकमले यसका लागि ३० दिन समयावधिका तीन प्रकारका प्याकेज उपलब्ध गराएको छ ।
यसअन्तर्गत २९९ रूपैयाँदेखि ७९९ रूपैयाँमा ‘नमस्ते रिकरिङ’ प्याक उपलब्ध गराइएको छ । उक्त सब्स्क्रिप्सनमा आधारित प्याकेज लिने ग्राहकलाई आवश्यकताअनुसार एड–अन प्याकेजसमेत उपलब्ध गराइने कम्पनीको भनाइ छ ।
२९९ रुपैयाँमा नमस्ते रिकरिङ २९९ प्याक उपलब्ध हुनेछ । यसमा ३०० मिनेट सबै नेटवर्कमा कल गर्न सकिने अल–नेटवर्क भ्वाइस, जुनसुकै समयमा प्रयोग गर्न मिल्ने ४ जीबी डेटा र राति ११ बजेदेखि विहान ६ बजेसम्म प्रयोग गर्न मिल्ने २ जीबी नाइट डेटा तथा कम्पनीको नेटवर्कमामात्र पठाउन सकिने २० ओटा अननेट एसएमएस उपलब्ध हुनेछन् ।
त्यसैगरी ४९९ रुपैयाँमा नमस्ते रिकरिङ ४९९ प्याक उपलब्ध हुनेछ । यसमा ५०० मिनेट अल–नेटवर्क भ्वाइस, जुनसुकै समयमा प्रयोग गर्न मिल्ने ८ जीबी डेटा र राति ११ बजेदेखि विहान ६ बजेसम्म प्रयोग गर्न मिल्ने ४ जीबी नाइट डेटा तथा सबै नेटवर्कमा पठाउन सकिने १०० ओटा अल–नेट एसएमएस उपलब्ध हुनेछन् ।
७९९ रुपैयाँमा नमस्ते रिकरिङ ७९९ प्याक उपलब्ध हुनेछ । यसमा सबै नेटवर्कमा असीमित रूपमा कल गर्न सकिने सुविधा भएको अल–नेटवर्क भ्वाइस, प्रतिदिन प्रयोग गर्न सकिने १० जीबी अर्थात् मासिक ३०० जीबी डेटा र ३०० ओटा अल–नेटवर्क एसएमएस उपलब्ध हुनेछ ।
उक्त सब्स्क्रिप्सनमा आधारित प्याकेज लिने ग्राहकलाई आवश्यकताअनुसार एड–अन प्याकेजसमेत उपलब्ध गराइने बताइएको छ । सो प्याकेजअन्तर्गत ३० रुपैयाँमा १ दिनका लागि १ जीबी, ५० मा ३ दिनका लागि २ जीबी र ९९ मा ७ दिनका लागि ४ जीबी डेटा उपलब्ध हुनेछ ।
यस व्यवस्थाअन्तर्गत सेवाग्राहीले हरेक महीना पुनः प्याकेज सक्रिय गरिरहनुपर्ने आवश्यकता रहने छैन । सो सेवा एकपटक सक्रिय गरिसकेपछि अर्कोपटकदेखि ग्राहकको मोबाइल ब्यालेन्स रकमको आधारमा प्रत्येक महीना उक्त प्याकेज स्वतः नवीकरण हुनेछ ।
तर महीना सकिएपछि अर्को प्याकेज लिन चाहेमा नयाँ प्याकेज पनि लिन सकिने नेपाल टेलिकमका प्रवक्ता डा कमल लामिछानेले बताए ।
‘जसलाई बैंकिङ पद्धतिबाट रिचार्ज गर्न अनुकूल हुन्छ र जसले सब्स्क्रिप्सन मोडल सहज ठान्नुहुन्छ, उहाँहरूले यो सेवा लिनुहुनेछ । तर, यो प्याकेजमा जान नचाहनेका लागि हाम्रा नियमित प्याकेजहरू पनि यथावत् नै रहनेछन्,’ प्रवक्ता लामिछानेले भने ।
वर्तमान सरकारले ‘सब्स्क्रिप्सन’ मोडल अघि बढाउन कम्पनीहरूलाई अनुमति दिएपछि सरकारी स्वामित्वको नेपाल टेलिकमले समेत यो मोडल अपनाएको हो ।
नयाँ सरकार बनेपछि सरकारको १०० दिने कार्यसूची अन्तर्गतको शासकीय सुधार कार्यक्रमलाई मूर्तरूप दिन नेपाल टेलिकमले प्रिपेड सेवाग्राहीका लागि ‘सब्स्क्रिप्सन बेस्ड’ (ग्राहक सदस्यता) मोडलका प्याकेजहरू ल्याउने घोषणा गरिएको थियो ।
सञ्चारमन्त्री विक्रम तिमिल्सिनाले शनिवार नै शासकीय सुधार कार्यक्रमअनुसार ग्राहकको आवश्यकतालाई ध्यानमा राखेर थप आकर्षक प्याकेज उपलब्ध गराउने सरकारको प्रतिबद्धताअनुरुप नेपाल टेलिकमलाई सब्स्क्रिप्सन मोडलमा अघि बढाइएको बताएका थिए ।
निजीक्षेत्रको दूरसञ्चार प्रदायक कम्पनी एनसेलले यो मोडलअन्तर्गत ‘सधैं अन’ र ‘बिज सधैं अन’मार्फत यसको सफल व्यावसायिक अभ्यास गरिसकेको कम्पनीका एक उच्च अधिकारीले बताए ।
उनका अनुसार दीर्घकालीन रूपमा प्रविधिको आधुनिक प्रयोग र ग्राहकको सहजताका लागि सब्स्क्रिप्सन मोडल नै उत्कृष्ट विकल्प हो । यद्यपि, नेपाली उपभोक्ताको बानीका कारण पुराना ‘वान टाइम’ प्याकेजहरू पूर्ण रूपमा हटाउन भने अझै केही समय लाग्ने एनसेलले उल्लेख गरेको छ ।
‘नेपाली बजारको वर्तमान अवस्था र ग्राहकको विविध बानीका कारण पुराना प्याकेजहरू पूर्ण रूपमा हटाउन अझै केही समय लाग्न सक्छ । तर, दीर्घकालीन रूपमा ग्राहकको हित, सहजता र प्रविधिको आधुनिक प्रयोगका लागि सब्स्क्रिप्सनमा आधारित प्याकेज नै सबैभन्दा उत्कृष्ट विकल्प हो,’ एनसेलका ती अधिकारीले भने ।
दूरसञ्चार विज्ञ आनन्दराज खनाल भने सब्स्क्रिप्सन मोडल सुन्दा आकर्षक लागे पनि यसको कार्यान्वयन चुनौतीपूर्ण रहेको बताउँछन् । उनका अनुसार नेपाली प्रिपेड ग्राहकले स्वतः नवीकरणका लागि मोबाइलमा पहिले नै धेरै ब्यालेन्स राख्ने चलन छैन ।
उपभोक्ताले १५० रुपैयाँको प्याकेज चाहिए १५० रुपैयाँ नै रिचार्ज गर्ने र प्याकेज सकिएपछि मात्र पुनः किन्ने गर्छन् । त्यसैले स्वतः नवीकरण हुने प्याकेज साना ग्राहकको हकमा त्यति उपयुक्त नहुने उनको बुझाइ छ । ‘यो मोडल धेरै मात्रामा डेटा र डिजिटल रिसोर्स खपत गर्ने र बैंकिङ एप सहजै चलाउने ग्राहकका लागिमात्र सस्तो र फलदायी हुने देखिन्छ,’ उनले भने ।
‘सब्स्क्रिप्सन मोडल’ परीक्षणकालका लागि दिइएको हो : घिमिरे
अहिले टेलिकम कम्पनीहरूले शुरू गरेको सब्स्क्रिप्सन बेस्ड प्याकेज परीक्षणका लागि दिइएको नियामक नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले जानकारी दिएको छ ।
प्राधिकरणका निर्देशक अर्जुन घिमिरेकाअनुसार सरकारको नीति र निर्देशनअनुसार नै टेलिकम कम्पनीहरू यस मोडलतर्फ अघि बढेका हुन् तर प्राधिकरणले निर्णय गरेर यो दिएको होइन । निर्देशक घिमिरेले यो व्यवस्था पूर्ण रूपमा स्थायी भइनसकेको बताए ।
‘नयाँ स्किममार्फत बजारको अवस्था र ग्राहकको चाहना बुझ्न कम्पनीहरूले निश्चित समयका लागि यस्तो प्याकेज ल्याउन पाउँछन्,’ घिमिरेले भने, ‘अहिले बजारमा पुराना सामान्य प्याकेज र नयाँ सब्स्क्रिप्सन दुवै सँगसँगै चलिरहेका छन् । यो एक प्रकारको बजार परीक्षण (स्याम्पल टेस्ट) जस्तै हो ।’
प्राधिकरणका अनुसार नयाँ मोडलले ग्राहकको सेवा उपभोग शैलीमा कस्तो परिवर्तन ल्याउँछ, उपभोक्ताले यसलाई कतिको मन पराउँछन् र कम्पनीको राजस्वमा के कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने कुराको विस्तृत अध्ययन हुन बाँकी नै छ ।
टेलिकम कम्पनीहरूले परीक्षणकालको नतिजा र निष्कर्ष सहितको प्रतिवेदन प्राधिकरणमा पेश गर्नुपर्नेछ । ‘उनीहरूले पठाएको विवरण र बजारको समग्र प्रभावबारे प्राधिकरणले गहन अध्ययन गर्नेछ,’ निर्देशक घिमिरेले थपे, ‘अध्ययन र परीक्षणको नतिजा सकारात्मक देखिएमा मात्र यसलाई स्थायी रूपमा अघि बढाउने निर्णय गरिनेछ ।’
