✍️ दिपेश श्रेष्ठ । समाजको आधारभूत इकाई परिवार हो, र परिवारको स्थायित्व तथा सुदृढता अभिभावकको जिम्मेवारीमा निर्भर रहन्छ। अभिभावक हुनु केवल जन्म दिने भूमिकामा सीमित छैन, बरु जीवनभर साथ दिने, संरक्षण गर्ने र सही मार्गदर्शन गर्ने महत्वपूर्ण दायित्व हो। विशेषगरी बृद्ध आमाबुबा र साना बालबालिकाप्रति अभिभावकको कर्तव्य झनै संवेदनशील र गम्भीर हुन्छ, जसले समग्र समाजको नैतिक स्तर निर्धारण गर्छ।
बृद्ध आमाबुबा जीवनका उत्तरार्धमा पुग्दा शारीरिक, मानसिक र आर्थिक रूपमा कमजोर बन्दै जान्छन्। यस्तो अवस्थामा उनीहरूलाई सम्मान, स्याहार र साथ दिनु सन्तानको पहिलो कर्तव्य हो। उनीहरूको अनुभव र त्यागको कदर गर्दै दैनिक जीवनमा आवश्यक सहयोग गर्नु नै साँचो अभिभावकत्वको परिचय हो। वृद्धाश्रममा छाड्ने प्रवृत्तिले मानवीय संवेदनशीलता घटाउँदै लगेको देखिन्छ, जुन चिन्ताजनक विषय हो।
बृद्ध आमाबुबासँगको सम्बन्ध केवल दायित्व मात्र होइन, भावनात्मक सम्बन्ध पनि हो। उनीहरूसँग समय बिताउनु, कुरा सुन्नु र सम्मानपूर्वक व्यवहार गर्नुले उनीहरूको आत्मसम्मान जोगिन्छ। यसले परिवारभित्रको सम्बन्ध बलियो बनाउँछ र नयाँ पुस्तामा पनि सकारात्मक सन्देश प्रवाह हुन्छ।
त्यस्तै, साना बालबालिका भविष्यका कर्णधार हुन्। उनीहरूको शारीरिक, मानसिक र बौद्धिक विकासमा अभिभावकको भूमिका निर्णायक हुन्छ। बालबालिकालाई माया, सुरक्षा र शिक्षा प्रदान गर्नुका साथै सही संस्कार दिनु आवश्यक छ। डिजिटल युगमा बढ्दो प्रविधिको प्रभावबीच उनीहरूलाई सही दिशामा मार्गदर्शन गर्नु झनै चुनौतीपूर्ण बनेको छ।
बालबालिकाको व्यक्तित्व विकासका लागि अभिभावकले समय दिनु अत्यावश्यक हुन्छ। केवल भौतिक आवश्यकताहरू पूरा गरेर मात्र कर्तव्य पूरा हुँदैन, उनीहरूको भावना बुझ्ने, प्रोत्साहन गर्ने र अनुशासन सिकाउने जिम्मेवारी पनि अभिभावककै हो। बालबालिकासँग मित्रवत व्यवहारले उनीहरूलाई आत्मविश्वासी र जिम्मेवार नागरिक बन्न मद्दत गर्छ।
आजको व्यस्त जीवनशैली र बढ्दो प्रतिस्पर्धाबीच अभिभावकहरूले आफ्नो प्राथमिकता स्पष्ट बनाउन आवश्यक छ। आर्थिक प्रगतिसँगै पारिवारिक मूल्यहरू कमजोर नहोस् भन्नेमा ध्यान दिनुपर्छ। बृद्ध आमाबुबा र बालबालिकाबीच सन्तुलन कायम गर्दै दुवै पक्षप्रति समान जिम्मेवारी निर्वाह गर्नु समयको माग हो।
अन्ततः, अभिभावकत्व केवल जिम्मेवारी होइन, एउटा मूल्य र संस्कार हो जसले समाजलाई सभ्य र समृद्ध बनाउँछ। बृद्ध आमाबुबाको सम्मान र बालबालिकाको उज्ज्वल भविष्य सुनिश्चित गर्नु प्रत्येक अभिभावकको धर्म हो। यसलाई व्यवहारमा उतार्न सके मात्र सशक्त र संवेदनशील समाज निर्माण सम्भव हुन्छ।
