काठमाडौं । नेपालको पर्वतीय पर्यटन क्षेत्र एक गम्भीर विवादमा तानिएको छ। प्रहरी अनुसन्धान अनुसार केही ट्रेकिङ गाइड, पर्यटन व्यवसायी, हेलिकोप्टर कम्पनी र अस्पतालका कर्मचारीसमेत संलग्न रहेको एक आपराधिक समूहले विदेशी पर्यटकको खानामा बेकिङ सोडा मिसाएर उनीहरूलाई जानाजानी बिरामी बनाउने गरेको खुलासा भएको छ। यसरी पेटसम्बन्धी समस्या उत्पन्न गराई उच्च हिमाली क्षेत्रमा हुने ‘अल्टिच्युड सिकनेस’ जस्तो देखाएर महँगो हेलिकोप्टर उद्धार गराइन्थ्यो, जसको खर्च अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूबाट असुलिन्थ्यो।
प्रहरीले २०२२ देखि २०२५ सम्म सञ्चालन भएको यस गिरोहमा संलग्न ३२ जनामाथि मुद्दा दायर गरेको छ। करिब ३०० भन्दा बढी नक्कली उद्धारमार्फत झण्डै २ करोड अमेरिकी डलर (करिब २६ अर्ब रुपैयाँ) ठगी गरिएको बताइएको छ। एक कम्पनीले मात्रै १७१ वटा नक्कली उद्धार गरेर १ करोड डलरभन्दा बढी कमाएको छ भने अर्कोले ७५ उडानबाट ८२ लाख डलर हात पारेको छ। सीसीटीभी फुटेजमा ‘गम्भीर बिरामी’ भनिएका पर्यटकहरू क्याफेमा आरामले बियर पिइरहेको देखिएको छ, जबकि कागजमा उनीहरू उपचाररत देखाइएको थियो।
यो घटना केवल व्यक्तिगत लोभ नभई संगठित रूपमा गरिएको ठगी भएको अनुसन्धानले देखाएको छ। गाइडहरूले पर्यटकलाई अनावश्यक हेलिकोप्टर उद्धारमा जान दबाब दिने, बिल फुलाउने र त्यसको रकम आपसमा बाँड्ने गरेको खुलेको छ। स्थानीय स्तरमा यसलाई लामो समयदेखि “हेली–माफिया” भनेर चिनिने गरिएको थियो।
यस घटनापछि अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरूले नेपालका ट्रेकिङमा बीमा सेवा घटाउने वा कडाइ गर्ने कदम चाल्न थालेका छन्, जसले देशको पर्यटन अर्थतन्त्रमा ठूलो असर पार्ने देखिन्छ। हाल ९ जना आरोपी प्रहरी हिरासतमा छन् भने अन्य फरार रहेका छन्। सरकारी पक्षले थप जरिवाना र कडा कारबाहीको माग गरेको छ।
यस्ता घटना र कमजोरीहरूले नेपालको पर्यटन क्षेत्रप्रतिको विश्वास तीव्र रूपमा घटाउँछन्। केही व्यक्तिको गैरजिम्मेवारी र भ्रष्ट अभ्यासका कारण इमानदार श्रमिक र पर्यटन व्यवसायसमेत प्रभावित हुने खतरा बढेको छ। नेपालको प्रतिष्ठा जोगाउन अब कडा निगरानी र प्रभावकारी कार्यान्वयन अत्यावश्यक देखिएको छ।
